Jonas Bohle en Jack Eljon in Potsdam

Jonas Bohle vertelt over een bijzondere ontmoeting


“Hallo Jonas, Kun je me komen ophalen op het centraal station als dat mogelijk is? Ik kom op 6 september om 17.20 uur aan. Ik sta bij de informatiebalie als die er is.“

Zo begon een e-mail die ik begin september onverwachts van Jack kreeg. Ik wist niet zo goed wat hij precies bedoelde, en was me net door een huiswerkopdracht voor de universiteit heen aan het worstelen. Ik belde Jack op en al snel werd duidelijk dat hij een kamer voor meerdere dagen in Wedding had geboekt en op het punt stond in de trein van Amsterdam naar Berlijn te stappen. Je kunt dus wel zeggen dat ik stomverbaasd was. We spraken voor de volgende dag af bij de Brandenburger Tor en ik bedacht een klein programma voor de komende dagen. Ik verheugde me erop om nu op mijn beurt Jack ‘mijn’ stad te kunnen laten zien.

De laatste keer dat ik Jack had gezien, was in juni op zijn 80e verjaardag in Amsterdam, toen ik mijn oude belofte nakwam om op zijn verjaardag te komen. Ik was toen van dichtbij weer getuige van Jacks bewonderenswaardige spontane . Naast alle andere gasten waren er namelijk ook twee vriendinnen uit Los Angeles en Nice op bezoek, die hem voor zijn verjaardag verrast hadden. Zelf heb ik het ook een keer meegemaakt dat Jack ondernemingslustig werd en opeens vanuit Düsseldorf belde of over weekenduitjes in heel Nederland vertelde. Toen ik Jack daadwerkelijk de volgende dag op het Parijs plein zag, was de blijdschap over het weerzien groot. We slenterden langs de Reichstag, door de Regeringswijk, langs de Spree, over het museumeiland, dwars door het Monbijoupark tot aan de synagoge in de Oranienburgerstraße. Net als bij onze maandelijkse afspraken in Amsterdam, waarbij Jack van tevoren aankondigde iets simpels te eten te maken, maar uiteindelijk een drie gangen menu op tafel toverde, kletsten we ook nu over van alles en nog wat: hoe het met zijn kinderen en kleinkinderen ging, over Amsterdam, de lessen die hij gaf, recente voetbaluitslagen, hoe het mijn familie ging en uiteraard over de historische plekken waar we langskwamen. We constateerden schertsend dat zijn humeur op een schaal van 1 tot 10 ongeveer 8 zou zijn. Het hoogtepunt was vervolgens het uitzicht over Berlijn vanuit de gouden koepel van de synagoge. Jack vertelde ook over zijn eerste bezoek aan Berlijn, over al zijn reizen na de oorlog, in een tijd dat hij het in Amsterdam niet meer uithield en vrij wilde zijn. Al zijn verhalen over dagelijkse dingen vertelde hij nooit los van het verleden. Telkens weer hadden wij het over de tijd dat hij ondergedoken zat, over zijn angsten en droefheid, het verlangen naar geliefden, vrienden en familieleden, over diepe wonden, het benauwende gevoel na de oorlog en de moeilijke omstandigheden binnen de familie. Het waren gesprekken die het onvoorstelbare leed van de Shoa tenminste iets voorstelbaarder maakten en mij tegelijkertijd erg raakten.

Toen ik hem de volgende dag na een vol dagprogramma thuisbracht, zei hij dat wij ondertussen wel de ‘achtenhalf’ hadden bereikt.

Op onze laatste dag samen brachten wij een bezoek aan Sanssouci, wandelden in het zonnetje door het park en keken door het hek naar de Liebermann-Villa aan de Wannsee en liepen uiteindelijk op verzoek van Jack naar het ‘Haus der Wannsee Konferenz’. Hij zei dat hij even de genoegdoening moest voelen om tenminste één keer op deze historisch beladen plek geweest te zijn.   
Op weg terug naar huis vroeg ik hoe het met zijn humeur zat. Hij antwoordde dat hij langzamerhand op een tien aanstuurde en op dat moment op ‘negenenhalf’ zat, maar dat het op zijn leeftijd sowieso niet beter kon.

De volgende dag bracht ik Jack naar de trein. Hij gaf me bij het afscheid als dank een brief die ik pas mocht lezen als hij ingestapt was. Vandaar dat ik nu van de gelegenheid gebruik wil maken om jou van harte te bedanken voor al je etentjes, ontmoetingen in Amsterdam, de dagen in Berlijn, je openheid en de gesprekken die je voor een deel zeker niet makkelijk afgingen. De tijd met jou was een tijd die mij vormde en die heel bijzonder was. Ik verheug me nu al op een volgende ontmoeting met jou. Tot ziens in Amsterdam! 

Jonas Bohle, ASF-vrijwilliger 2015/16