Leden van de Stichting Vrienden ASF

Leden van de Stichting Vrienden ASF

'Kinderen en jongeren laten ervaren wat oorlog betekent....'
Op bezoek bij het Oorlogs- en Verzetsmuseum Rotterdam 

Als je in de geschiedenis van ASF in Nederland duikt kom je te weten dat het allemaal in de jaren `60 is begonnen, o.a. met de bouw van het zogenaamde Centrum Visser `t Hoofd in Rotterdam. Het moest een oecumenisch ontmoetingscentrum worden, waar men zich zou inzetten voor vrede en gerechtigheid. Alhoewel het gebouw al lang geen dienst meer doet als oecumenisch centrum, leeft de oorspronkelijke gedachte voort in de activiteiten van de Stichting Oecumenisch Centrum Visser ’t Hooft. Daarom steunen ze al vele jaren diverse activiteiten van ASF Nederland, zoals bijvoorbeeld het gastlessen-programma 'Verzet je'. Hieraan kwam gelukkig geen einde toen deStichting Oecumenisch Centrum Visser ’t Hooft in 2015 fuseerde met de Stichting Oorlogs- en Verzetsmuseum Rotterdam. Hoogste tijd dus om een keer naar Rotterdam te reizen en kennis te maken met de bestuursleden en de activiteiten van het onlangs verbouwde Oorlogs- en Verzetsmuseum. Een uitje waar het bijna voltallige bestuur van de Stichting Vrienden van ASF Nederland aan deelnam en dat ons allen een interessante middag bezorgde.

Welkom!

Ons uitje - op een mooie, bijna zomerse dag in mei - begon met een zeer gastvrije ontvangst door bestuursleden en museummedewerkers. Omdat het museum die dag voor publiek gesloten was, werd er uitgebreid de tijd genomen om ons kennis te laten maken met dit gloednieuwe museum, dat overigens nu onder de naam Museum Rotterdam `40-`45 NU door het leven gaat. De heer Jacques la Croix van het bestuur legde uit dat deze recente naamswijziging een gevolg is van het opgaan van het museum in de organisatie van het Museum Rotterdam. Hierdoor bleef weliswaar de collectie in handen van de Stichting Oorlogs- en Verzetsmuseum, het museum echter werd onder de nieuwe naam toegevoegd aan de organisatie van het Rotterdamse stadsmuseum. Toen werd er ook besloten dat het museum met name een educatieve functie moest hebben  en doordeweeks enkel voor schoolgroepen open zou zijn. Individuele bezoekers kunnen het museum - jammer genoeg - alleen op zon- en feestdagen en tijdens de schoolvakanties bezoeken. Tijdens onze rondgang door de expositie moesten we vaststellen, dat de beperkte openingstijden toch wel erg zonde zijn.  Niet alleen omdat het museum nog recentelijk voor veel geld vernieuwd is, maar vooral omdat het voor individuele bezoekers net zo veel te bieden heeft als voor scholieren. 

Educatief Centrum over de Tweede Wereldoorlog in Rotterdam

Het kernstuk van de vernieuwde expositie is een indrukwekkende multimediale en interactieve opstelling. Het mag duidelijk zijn dat hiermee de doelgroepen, kinderen en jongeren, uitermate goed bereikt worden. In het verleden, zo vertelde een van de museumdocenten, hadden ze opgemerkt dat de jongere generatie zich vaak absoluut geen voorstelling kon maken van wat het betekent om een oorlog mee te maken. Natuurlijk weten ze bijna allemaal dat de Rotterdammers in 1940 een verschrikkelijk bombardement hebben meegemaakt, maar het begrijpen van de impact ervan bleek erg moeilijk. Het was dus tijd voor een andere aanpak, waarvan we tijdens de rondleiding het resultaat zelf konden aanschouwen. We werden naar een ruimte geleid, waar we langs een 8 meter lange tafel op krukken plaats namen. Vervolgens startte een filmprojectie die zich om op de muren om ons heen ontvouwde. Gewaarschuwd voor het harde geluid grepen enkelen van ons al snel naar de geluiddempende koptelefoons. De geprojecteerde film nam ons mee naar de  gebeurtenissen op de verschrikkelijke dag van het bombardement op Rotterdam. Aan de hand van enkele museale objecten werd het persoonlijke verhaal van vier Rotterdamse kinderen en jongeren verteld. De projectie wordt beklemmend realistisch wanneer het akelige geluid van steeds dichterbij komende oorlogsvliegtuigen te horen is en er boven ons hoofd vliegtuigen verschijnen. Vervolgens vallen de bommen, de stad brandt, mensen schreeuwen, gebouwen storten in en huizen zijn vernietigd'. Na afloop van deze museale ervaring is het even erg stil - een reactie die kennelijk ook het bezoek van vele scholieren kenmerkt. De projectie komt echt binnen, voor even kun je je een voorstelling maken van de verschrikkingen uit het verre verleden; de oorlog komt dichtbij.

Op de ons gestelde vraag, wat we van een dergelijke presentatievorm vinden, verschillen de meningen wel: sommigen van ons vinden het goed passen bij de doelgroep , zeker omdat het aansluit bij de multimediale leefwereld van de huidige generatie jongeren. Anderen vinden het wel erg heftig en vragen zich af of een dergelijke aanpak wel voor alle scholieren geschikt is. De ons begeleidende museumdocent legt uit dat men de projectie ook kan aanpassen, bijvoorbeeld als er hele jonge scholieren een bezoek aan het museum brengen. Dan zetten ze het geluid zachter of zelfs helemaal uit. 

Erg gecharmeerd zijn we overigens van de lange tafel waaraan we zitten. Ook deze blijkt een interactieve tool te zijn: een touchscreen-tafel waarmee je informatie over Rotterdam in de oorlog kunt bestuderen en verschillende verhalen van Rotterdammers kunt nalezen. Daarnaast kun je ook je eigen verhaal, of dat van je familie, toevoegen. Altijd leuk als jongeren iets van zich zelf kunnen achterlaten en toevoegen. Op die manier laat je ze niet in de narigheden van de oorlog achter, maar haal je ze terug in het hier en nu! 

Ook in een ander deel van het museum kunnen de jongeren (inter)actief bezig zijn. Pas enkele weken geleden werd het zogenaamd dilemmaspel 'Onder spanning' als nieuw educatief element toegevoegd.  Aan de hand van waargebeurde gebeurtenissen uit heden en verleden worden moeilijke dilemma`s besproken en bediscussieerd. Het zeer actuele thema van etnische screening komt bijvoorbeeld aan de orde en je kunt je voorstellen dat dit in een multi-etnische stad als Rotterdam een interessante discussie onder jongeren kan opleveren. 

Schat aan voorwerpen en verhalen

Wat is er dan nog voor de oudere, individuele bezoeker te zien? Het museum kwam oorspronkelijk voort uit de verzameldrift van de Rotterdammer Arie Mast (1929). Er ontstond een omvangrijke particuliere collectie van oorlogs-gerelateerde voorwerpen, die de basis vormde van het Oorlogs-en Verzetsmuseum. In het vernieuwde museum is naast de multimediale educatieve opstelling bijna de gehele oorspronkelijke collectie te bekijken. Middels een zogenaamde depotopstelling kunnen bezoekers een ongelofelijke hoeveelheid originele oorlogsmemorabilia bewonderen. Wat op het eerste gezicht lijkt op een ongestructureerd allegaartje van een driftige verzamelaar, ontvouwt zich gaandeweg als een indrukwekkende schatkist van authentieke voorwerpen en verhalen uit de Tweede Wereldoorlog. 

Laat ik dit stukje eindigen met het uitspreken van een dankbetuiging jegens de bestuursleden en medewerkers van het Oorlogs- en Verzetsmuseum Rotterdam/ Museum `40 - `45 NU. We hebben genoten van deze gastvrije en leerzame middag!

Manuela Friedrich, juni 2016