De vriendenstichting bij Gedenkstätte Augustaschacht

De vriendenstichting bij Gedenkstätte Augustaschacht

De vriendenstichting bij Gedenkstätte Augustaschacht

Op donderdag 28 mei vond het eerste gezamenlijke ‘uitstapje’ van het bestuur van de Vrienden Stichting plaats! Karen, Rien, Jeanette, Barbara en ikzelf gingen per auto naar Osnabrück. De andere bestuursleden waren om uiteenlopende redenen die dag verhinderd. Wij reden naar Hasbergen-Ohrbeck even buiten de stad waar we de Gedenkstätte Augustaschacht bezochten. Dit voormalige pompstation van de Klöckner-staalfabriek werd in de oorlog als ‘Gestapo-KZ’ gebruikt, waar de geheime staatspolitie in de loop der tijd ca. 2000 mensen gevangen hield. De Nederlandse ASF-vrijwilligster Patricia wachtte ons voor het duistere gebouw op en gaf ons een zeer deskundige inleiding in de geschiedenis van dit ‘Arbeitserziehungslager’ zoals het eufemistisch werd aangeduid. Gezien de geografische ligging was het merendeel van de gevangenen Nederlands. Voornamelijk dwangarbeiders die vanuit Berlijn en het Ruhrgebied naar huis wilden vluchten en aan de grens werden opgepakt. Door het wetenschappelijke onderzoek in de afgelopen jaren werd er steeds meer over deze Duits-Nederlandse geschiedenis bekend en ontstonden er hechte samenwerkingsverbanden tussen Amersfoort, Enschede en Osnabrück, die leidden tot publicaties, wederzijdse bezoeken en zelfs tweetalige theaterproducties. Na een rondleiding door Patricia en een gezamenlijke lunch kwam de directeur van de Gedenkstätte, Dr. Michael Gander, bij ons groepje en konden we over alle vragen die tijdens het bezoek waren ontstaan, discussiëren.

Na afloop reden we naar de stad om het beroemde Felix-Nussbaum-Museum te bezichtigen. Het befaamde gebouw van Daniel Libeskind, dat sterk op het Jüdische Museum te Berlijn lijkt, bevat zo ongeveer het volledige werk van deze Joodse kunstenaar uit Osnabrück. Hij zat ondergedoken in Brussel en legde zeer indringend zijn persoonlijke ervaringen en de uitzichtloosheid van zijn tijd in schilderijen vast. Hij werd in 1944 verraden en met zijn vrouw naar Auschwitz gedeporteerd waar hij (waarschijnlijk) in januari 1945 aan uitputting overleed.

Vlak bij het Erich-Maria-Remarque-Haus op de markt (de grote anti-oorlog-schrijver die eveneens uit Osnabrück stamt) dronken we nog koffie in de zon voordat we naar Nederland terugreden. In Baarn zijn we nog iets gaan eten en hebben we een kleine ‘bestuursvergadering’ gehouden. Zowat de laatste onder het voorzitterschap van Karen Polak die na 10 jaar per augustus afscheid van ons bestuur neemt. Waarvoor alvast onze heel hartelijke dank!

Rond een uur of 10 waren we weer thuis na een dag vol interessante indrukken en gesprekken. We beloofden elkaar om hier een jaarlijkse traditie van te maken.

Helmut Rödner