Geschiedenis

Die Freiwilligengruppe 2013/14 bei einem Ausflug

Elk jaar komen er rond de 18 vrijwilligers naar Nederland om 12 maanden lang te werken in projecten die zich inzetten voor mensenrechten en vrede. Er zijn verschillende projecten; zo werken er vrijwilligers met mensen met een drugsverslaving in Amsterdam, in een crisisopvang in Amersfoort, met mensen met een handicap in Gouda of in diverse oorlogs - en herinneringscentra in Nederland. Momenteel heeft ASF 14 verschillende projectpartners.

Projectkramen tijdens het jubileum in 2009

Nederland was in 1959 het eerste land dat om ASF-vrijwilligers vroeg. Er werden vakantiehuisjes gebouwd in Ouddorp voor de gezinnen van Rotterdamse havenarbeiders. Het was een teken van verzoening voor de inwoners van de zwaar gebombardeerde stad. Dit project lag geheel in de lijn van de oprichters van ASF, die wilden dat de vrijwilligers letterlijk de handen uit de mouwen zouden steken. In 1961 werd meegeholpen aan de bouw van een kerkelijk jeugd- en vrijetijdscentrum in Joure. Deze groep vrijwilligers was van plan om naar Israel te gaan en zo kwamen ze onder andere in contact met Rabbijn Jaap Soetendorp en Otto Frank, de vader van Anne Frank.

Voor de bouw van het Oecumenisch Centrum Visser ’t Hooft in Rotterdam in 1963verzamelde ASF 1,9 miljoen Duitse mark. Het gebouw werd als cadeau gegeven aan de gemeente Rotterdam. In de jaren zeventig vestigden zich verschillende organisaties die ook projectpartners van ASF werden in dit gebouw.

Projectpartners
De eerste langdurige contacten kwamen pas later. Het Rosenstock-Huessy Huis in Haarlem was de eerste partner die structureel vrijwilligers van Aktion Sühnezeichen opnam. Vlak daarna volgden de Anne Frank Stichting en de Deutsche Hilfsverein (DHV – nu AMOC). Ze bleven alle drie lang projectpartner; de laatste twee zijn dat nog. In de jaren zeventig waren er verschillende leefgemeenschappen, waar cliënten en hun begeleiders samen woonden. In de hoogtijdagen van de vredes- en anti-kernenergiebeweging waren er veel vrijwilligers bij pacifistische en milieuorganisaties. De grote vredesdemonstratie in 1983 in Den Haag werd onder andere voorbereid door het IKV, waar een ASF-vrijwilliger werkte.

Nadat enkele vrijwilligers in 1979 hadden meegewerkt aan een tentoonstelling in het Mozeshuis over het Duitse verzet, ontstonden er contacten met oud-verzetsdeelnemers en joodse overlevenden van de vervolgingen. De vrijwilligers gingen ook werken voor antiracisme-organisaties, die zich richtten op vorming en educatie.

Het heeft langer geduurd voordat vrijwilligers bij herdenkingsprojecten terecht konden. Hieruit wordt ook duidelijk hoe de herdenkingscultuur zich in Nederland heeft ontwikkeld. Het Herinneringscentrum Kamp Westerbork ging in 1985 open. Daarna duurde het nog tien jaar voordat de eerste vrijwilliger aangenomen werd. Het was een tijd waarin er veel aandacht was voor de verhouding tussen Duitsland en Nederland. Na de hereniging waren er heel wat mensen in Nederland beducht dat het buurland te groot en te machtig zou worden. De moordaanslagen op migranten en asielzoekers in Duitsland begin jaren negentig riepen sterke reacties op in Nederland.

Voor ASF is het contact met joodse overlevenden altijd erg belangrijk geweest. Het was heel moeilijk, ondanks vele gesprekken hierover, om in Nederland projectpartner te worden met een Joods bejaardenhuis, zoals bijvoorbeeld in Israël al wel mogelijk was. Vanaf september 2010 werkt er nu een vrijwilliger bij Beth Shalom, een Joods bejaardenhuis. Sinds 2008 werkt er al een vrijwilliger bij het Sinaï Centrum (nu heet het DC Maccabiadelaan) in Amstelveen in de zorg voor mensen met een handicap. Ook het Joods Historisch Museum, al vanaf 1991 projectpartner, neemt een bijzondere plaats in. Veel vrijwilligers hebben geregeld contact met mensen van de oorlogsgeneratie en sommigen gaan wekelijks bij iemand thuis langs om hulp te bieden of zomaar wat te praten.

Barbara Schöpping
Coordinator ASF Nederland

Geschiedenis van ASF

Aktion Sühnezeichen Friedensdienste ontstond in 1958 in Duitsland. De oprichters erkenden dat zij als Duitsers schuldig waren aan de Tweede Wereldoorlog en de Holocaust. Ze wilden helpen met de wederopbouw in de landen die Duitsland bezet had en aan verzoening werken.

Jaarverslag 2016

Het jaarverslag presenteert het werk van ASF in 13 verschillende landen. Rond 180 vrijwilligers hebben in 2016 een bijdrage geleverd om de visie van ASF actief vorm te geven.

meer